محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )
56
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )
قصّه توفان در تورات و گزارشهاى سومرى و بابلى دانشمندانى از قبيل لئونارد و ولى « 1 » ، آدولف لودز « 2 » ، استانلى كوك « 3 » ، جورج بارتون « 4 » ، جاك فينجان « 5 » ، يانگر « 6 » ، ويل دورانت « 7 » ، و جيمز فريزر « 8 » هم داستانند كه قصّهء توفان چنان كه در تورات آمده يك قصّهء اصيل عبرى نيست ، بلكه مىگويند اسرائيليان آن را از بين النهرين گرفتهاند ، امّا اين قصّهء كور كورانه به زبان عبرى انتقال نيافته است ، بلكه به چنان روشى در آن دست بردهاند كه با اهداف كتاب مقدسشان سازگار باشد ، زيرا قصّه توراتى همان قصهاى است كه به صورت مكتوب بر الواح در زمانى يافته شده كه قدمت آن به روزگار پيش از عهد ابراهيم ( ع ) باز مىگردد . « 9 » و بلكه روايت بابلى - حدود يازده يا دوازده قرن - از روايت عبرى ديرين تر است ، گذشته از آنكه در نظر گاه « تسيمرن » ، حكايت عبرى در متن خويش مقرر مىدارد كه آن سرزمين مورد اشارت شهرى همچون بابل بوده كه امكان وقوع چنين توفانى در آنجا وجود داشته است ، موضوعى كه هيچ مجالى براى ترديد در اين باره بر جاى نمىگذارد كه خاستگاه اين قصّه در اصل بابل بوده ، آنگاه به فلسطين انتقال يافته است و اگر به مطالب پيشين چنين بيفزاييم كه اين دو قصّهء نه تنها در رخدادهاى اساسى - بلكه در وجوه گوناگون پر شمار حتى در تفصيلات جزئى نيز با يكديگر همخوانى دارند ، آن هم در حدى كه هرگز نمىتوان آن را واقعهاى تصادفى و يا از روى تبادل افكار دانست « 10 » به نيكى روشن مىشود كه قصّه توفان در تورات تا چه مايه بر داستان توفان ويژهء سومريان و بابليان تكيه داشته است . اينك اين پرسش بديهى در ذهن هر كس بر جاى مىماند كه اگر داستان اين گونه بوده و تا
--> ( 1 ) . Sir Leonard Woolley , Excations at Ur , p . 34 . ( 2 ) . Adolphe Lods , Israel , from its beginning to the middle of the Eodht century , p . 786 . ( 3 ) . S . A . cook , Cambridge Ancient History , III , p . 481 . ( 4 ) . GeorgeA . Barton , Archaeology and the Bible , 1937 , p . 320 . ( 5 ) . Jack Finegan , Light from the Ancient past , the Archaeological background of Judaism and christianity , Princeton , 1969 , p . 30 . ( 6 ) . Merrill . F . Unger , Unger's Bible Dictionary , Chicago , 1970 , p . 372 . ( 7 ) . ويل دورانت ، ترجمهء محمد بدران ، 2 / 368 . ( 8 ) . جيمز فريزر ، پيشين ، ص 113 - 119 . ( 9 ) . Wooley , op . cit . , p . 34 . ( 10 ) . جيمز فريزر ، پيشين ، ص 113 ، 115 .